تأثیرات مثبت درمان با ECT در کنار دارودرمانی برای بیماران بستری در بخش اعصاب و روان

مقدمه

به عنوان روانشناس  در بخش اعصاب و روان همیشه یکی از نگرانی های بیمارانم گرفتن ECT و ترس از آن هست در این مقاله سعی کردم تا در این‌باره صحبت کنم تا شاید  از دغدغه های بیماران و خانواده هایشان کم کنم .

درمان‌های روان‌پزشکی در دهه‌های اخیر پیشرفت چشمگیری داشته‌اند. یکی از روش‌های مؤثر در درمان اختلالات شدید روانی، الکتروشوک درمانی یا ECT (Electroconvulsive Therapy) است.

این روش که با ایجاد تشنج کنترل‌شده در مغز انجام می‌شود، به‌ویژه در مواردی که دارودرمانی به‌تنهایی مؤثر نیست، نقش حیاتی ایفا می‌کند. ترکیب ECT با دارودرمانی در بیماران بستری در بخش اعصاب و روان می‌تواند اثربخشی درمان را افزایش داده و روند بهبودی را تسریع کند.

ECT چیست؟

ECT یک روش درمانی است که با عبور جریان الکتریکی از مغز، تشنجی کنترل‌شده ایجاد می‌کند. این تشنج باعث تغییراتی در فعالیت‌های عصبی و شیمیایی مغز می‌شود که در نهایت منجر به بهبود علائم روان‌پزشکی می‌گردد.

این روش تحت بیهوشی عمومی و با استفاده از داروهای شل‌کننده عضلانی انجام می‌شود تا ایمنی بیمار حفظ شود.

موارد کاربرد ECT

ECT معمولاً در موارد زیر استفاده می‌شود:

افسردگی شدید مقاوم به درمان

اختلال دوقطبی در فاز مانیا یا افسردگی شدید

اسکیزوفرنی مقاوم به دارو

کاتاتونیا

افکار یا اقدام به خودکشی شدید

مزایای ترکیب ECT با دارودرمانی

۱. افزایش اثربخشی درمان

مطالعات نشان داده‌اند که ترکیب ECT با داروهای ضدافسردگی، ضدروان‌پریشی یا تثبیت‌کننده خلق می‌تواند اثربخشی درمان را به‌طور قابل‌توجهی افزایش دهد. در بیمارانی که به داروها پاسخ نمی‌دهند، افزودن ECT منجر به بهبود سریع‌تر علائم می‌شود.

۲. کاهش مدت بستری

درمان ترکیبی باعث کاهش مدت زمان بستری در بیمارستان می‌شود. بیماران سریع‌تر بهبود می‌یابند و می‌توانند زودتر به زندگی روزمره بازگردند.

۳. کاهش خطر خودکشی

ECT به‌ویژه در بیماران با افکار خودکشی شدید مؤثر است. ترکیب آن با داروهای ضدافسردگی می‌تواند خطر خودکشی را به‌طور چشمگیری کاهش دهد.

۴. بهبود عملکرد شناختی در بلندمدت

اگرچه ECT ممکن است در کوتاه‌مدت باعث اختلالات حافظه شود، اما در بلندمدت با کاهش علائم روانی، عملکرد شناختی بیماران بهبود می‌یابد. دارودرمانی در کنار ECT می‌تواند این روند را تسهیل کند.

۵. کاهش عوارض جانبی داروها

در برخی موارد، استفاده از ECT اجازه می‌دهد دوز داروها کاهش یابد، که منجر به کاهش عوارض جانبی دارویی می‌شود. این موضوع به‌ویژه در بیماران مسن یا دارای بیماری‌های زمینه‌ای اهمیت دارد.

مکانیسم‌های زیستی مؤثر

تحقیقات نشان داده‌اند که ECT از طریق مکانیسم‌های مختلفی از جمله:

– تنظیم محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال (HPA)،

– افزایش نوروژنز در هیپوکامپ،

– کاهش التهاب عصبی،

– تنظیم سیستم‌های مونوآمینرژیک (سروتونین، دوپامین، نوراپی‌نفرین)

باعث بهبود علائم روان‌پزشکی می‌شود. داروها نیز از طریق همین مسیرها عمل می‌کنند و ترکیب آن‌ها با ECT می‌تواند اثرات سینرژیک ایجاد کند.

ملاحظات بالینی

– انتخاب داروها: برخی داروها مانند بنزودیازپین‌ها ممکن است آستانه تشنج را افزایش دهند و اثربخشی ECT را کاهش دهند. بنابراین، انتخاب داروها باید با دقت انجام شود.

– تنظیم دوز تحریک الکتریکی: در بیماران تحت دارودرمانی، ممکن است نیاز به تنظیم دوز تحریک برای دستیابی به تشنج مؤثر باشد.

– پایش شناختی: ارزیابی عملکرد حافظه و شناختی قبل و بعد از درمان ضروری است.

نتیجه‌گیری

ترکیب ECT با دارودرمانی در بیماران بستری در بخش اعصاب و روان، رویکردی مؤثر و ایمن برای درمان اختلالات شدید روان‌پزشکی است.

این روش نه‌تنها اثربخشی درمان را افزایش می‌دهد، بلکه می‌تواند خطر خودکشی را کاهش داده، مدت بستری را کوتاه‌تر کند و کیفیت زندگی بیماران را بهبود بخشد.

با توجه به شواهد علمی موجود، توصیه می‌شود در موارد مقاوم به درمان، این ترکیب به‌عنوان گزینه‌ای جدی در نظر گرفته شود.

منابع

1. The Efficacy and Safety of Concomitant Psychotropic Medication and Electroconvulsive Therapy (Springer)

2. Electroconvulsive Therapy in Psychiatric Disorders: A Narrative Review (MDPI)

3. Electroconvulsive Therapy: Important Parameters Which Influence Its Effectiveness (BJMP)

4. Electroconvulsive Therapy: A Safe and Effective Treatment (Evidence-Based Psychiatric Care)

5. Recent Updates on Electro-Convulsive Therapy in Patients with Depression (Psychiatry Investigation