متآمفتامین (شیشه): هیولای پنهان در کمین سلامت روان
مقدمه
متآمفتامین، که بیشتر با نام “شیشه” شناخته میشود، یک ماده محرک قوی و اعتیادآور است که سیستم عصبی مرکزی را تحت تاثیر قرار میدهد.
مصرف این ماده در سالهای اخیر به طور چشمگیری افزایش یافته و متاسفانه، بسیاری از افراد از عواقب ویرانگر آن بر سلامت روان بیاطلاع هستند.
در این مقاله، به بررسی دقیقتر اثرات مخرب شیشه بر مغز و روان میپردازیم و با ارائه اطلاعات علمی و مستند، سعی در افزایش آگاهی عمومی در این زمینه داریم.
شیشه چگونه بر مغز اثر میگذارد؟
متآمفتامین با افزایش ناگهانی میزان دوپامین، یک انتقالدهنده عصبی مرتبط با لذت و پاداش، در مغز عمل میکند.
این افزایش دوپامین باعث ایجاد احساس سرخوشی و انرژی کاذب میشود که فرد را به مصرف بیشتر ترغیب میکند.
با این حال، این اثرات خوشایند کوتاهمدت هستند و در بلندمدت، آسیبهای جدی به مغز وارد میکنند.
آسیب به سلولهای عصبی: شیشه میتواند باعث آسیب مستقیم به سلولهای عصبی شود و منجر به اختلال در عملکرد مغز شود. این آسیب میتواند باعث مشکلات حافظه، تمرکز و یادگیری شود. کاهش حجم مغز: مطالعات نشان دادهاند که مصرف مزمن شیشه با کاهش حجم برخی از مناطق مغز، به ویژه هیپوکامپ و آمیگدال، مرتبط است. این مناطق در تنظیم هیجانات، حافظه و یادگیری نقش دارند و آسیب به آنها میتواند منجر به مشکلات جدی در این زمینهها شود. تغییر در ساختار و عملکرد مغز: شیشه میتواند باعث تغییر در ساختار و عملکرد مدارهای عصبی در مغز شود. این تغییرات میتوانند منجر به افزایش خطر ابتلا به اختلالات روانی مانند افسردگی، اضطراب و روانپریشی شوند.
اثرات روانی مصرف شیشه
مصرف شیشه نه تنها بر ساختار و عملکرد مغز اثر میگذارد، بلکه طیف گستردهای از مشکلات روانی را نیز به همراه دارد:
اضطراب و افسردگی:
پس از اتمام اثرات سرخوشی شیشه، فرد معمولا دچار احساس شدید اضطراب و افسردگی میشود.
این احساسات ناخوشایند میتوانند فرد را به مصرف مجدد شیشه ترغیب کنند تا از این حالت ناخوشایند فرار کند.
روانپریشی:
مصرف طولانیمدت شیشه میتواند منجر به روانپریشی شود، وضعیتی که با توهم، هذیان و افکار پارانوئید مشخص میشود.
فرد ممکن است صداهایی بشنود که وجود ندارند، چیزهایی ببیند که دیگران نمیبینند، یا باورهای غیرمنطقی و عجیب و غریب داشته باشد.
پرخاشگری و خشونت:
شیشه میتواند باعث افزایش پرخاشگری و خشونت شود. فرد ممکن است تحریکپذیرتر شود و به راحتی عصبانی شود.
مشکلات خواب:
مصرف شیشه میتواند باعث بیخوابی شود و الگوهای خواب طبیعی را مختل کند. کمبود خواب میتواند علائم اضطراب و افسردگی را تشدید کند و عملکرد شناختی را مختل کند.
از دست دادن انگیزه:
مصرف شیشه میتواند باعث از دست دادن انگیزه و علاقه به فعالیتهای روزمره شود. فرد ممکن است احساس بیحوصلگی و بیتفاوتی کند و تمایلی به انجام هیچ کاری نداشته باشد.
درمان اعتیاد به شیشه
اعتیاد به شیشه یک بیماری پیچیده است که نیاز به درمان تخصصی دارد. درمان معمولا شامل ترکیبی از روشهای رواندرمانی و دارودرمانی است.
رواندرمانی:
درمانهای روانشناختی مانند درمان شناختی-رفتاری (CBT) و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) میتوانند به افراد کمک کنند تا الگوهای فکری و رفتاری ناسالم خود را شناسایی و تغییر دهند.
این درمانها همچنین میتوانند به افراد کمک کنند تا مهارتهای مقابلهای سالم را یاد بگیرند و از عود جلوگیری کنند.
دارودرمانی:
در حال حاضر، داروی خاصی برای درمان اعتیاد به شیشه وجود ندارد. با این حال، برخی از داروها میتوانند به کاهش علائم ترک و بهبود خلق و خو کمک کنند.
نتیجهگیری
متآمفتامین (شیشه) یک ماده مخدر بسیار خطرناک است که اثرات مخرب جدی بر سلامت روان دارد.
مصرف این ماده میتواند منجر به آسیبهای دائمی به مغز، اختلالات روانی و مشکلات جدی در زندگی فردی و اجتماعی شود. پیشگیری از مصرف شیشه و درمان زودهنگام اعتیاد به آن، از اهمیت بالایی برخوردار است.
منابع:
National Institute on Drug Abuse (NIDA). (2019). Methamphetamine.
Volkow, N. D., et al. (2001). Effects of methamphetamine on brain dopamine transporters and cognitive performance: Evidence for recovery after prolonged abstinence. Journal of Neuroscience, 21(21), 9414-9421.
Thompson, P. M., et al. (2004). Brain abnormalities in methamphetamine users: Detection with diffusion tensor imaging. American Journal of Psychiatry, 161(9), 1677-1687.
Chang, L., et al. (2007). Smaller gray matter volumes in methamphetamine abusers: Associations with metabolism and cognition. American Journal of Psychiatry, 164(5), 770-778.
London, E. D., et al. (2004). Methamphetamine abuse and human dopamine transporters. Biological Psychiatry, 56(12), 931-939.
Hall, W. D., et al. (2011). Methamphetamine use and psychosis: A review. Australian and New Zealand Journal of Psychiatry, 45(7), 540-549.
McKetin, R., et al. (2006). The association between methamphetamine use and psychotic symptoms: A meta-analysis. Addiction, 101(11), 1473-1482.
Brecht, M. L., et al. (2004). Methamphetamine use and aggression: A review. Addiction Biology, 9(1), 1-18.
Semple, S. J., et al. (2005). Sleep disturbance in methamphetamine users. Journal of Addictive Diseases, 24(3), 89-102.
Bechara, A., et al. (2001). Decision-making deficits, linked to a dysfunctional ventromedial prefrontal cortex, revealed in alcohol and stimulant abusers. Neuropsychologia, 39(4), 376-389.
Rawson, R. A., et al. (2004). Cognitive-behavioral therapy for methamphetamine dependence. Addiction, 99(S2), 53-61.
Castells, X., et al. (2010). Pharmacological treatment for amphetamine, methamphetamine and other stimulant abuse and dependence. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2010(7).
